Команданың тұрақты нәтижелілігін қамтамасыз ететін басшы мінез-құлқының 6 үлгісі
Бір ұйымның өзінде командаларды басқару нәтижелілігі едәуір өзгеше болуы мүмкін. Стратегия, мақсаттар мен ресурстар бірдей болғанымен, командалардың нәтижелері әртүрлі болады. Көп жағдайда айырмашылық басшылардың күнделікті мінез-құлқына байланысты.
Қызметкерлер лидерлікті лауазым немесе ниет арқылы емес, күнделікті әрекет, әңгіме және шешім арқылы сезінеді. Басшылардың талаптары, кері байланысы және басымдықтарды жеткізу тәсілі жұмыстың қалай орындалатынын, командалардың қиындыққа қалай жауап беретінін қалыптастырады.
Сондықтан басшының мінез-құлқы команданың жұмысқа белсенді қатысуы мен нәтижелілігін болжауға мүмкіндік беретін ең күшті факторлардың бірі. Gallup дерегінше, командалардың жұмысқа белсенді қатысуындағы айырмашылықтардың 70%-ы басшыларға байланысты; бұл өнімділікке, нәтижелілікке және пайдалылыққа тікелей ықпал етуі мүмкін. Басқаша айтқанда, басшының жүйелілігі маңызды. Тұрақты көрсетілетін лидерлік мінез-құлық командалардың ынтасын, жауапкершілігін және нәтижелілігін қалыптастырып, тұрақты нәтижеге жеткізеді.
Лидерлік мінез-құлық үлгілері — команданың айқындыққа не шатасуға, жауапкершілікке не екіұштылыққа, ілгерілеуге не тоқыраған орындауға тап болатынын анықтайтын, байқауға болатын қайталанатын әрекеттер. Олар басымдықтардың қалай жеткізілетініне және қызметкерлердің бар мүмкіндігін салып жұмыс істеуге деген сенімінің қалыптасуына ықпал етеді.
Пайдалы лидерлік мінез-құлық үлгілері барлық командада жүйелі көрінгенде, ұйым нәтижелері болжамдырақ, жұмыс мәдениеті мықтырақ болады және басшылардың қызметкерлерді қалай қолдауы керектігі айқындалады.
Негізгі түйіндер:
- Лидерлік мінез-құлық үлгілері — басшылар тұрақты қайталайтын, байқауға болатын әрекеттер.
- Жүйелі лидерлік мінез-құлық жұмысқа белсенді қатысуды күшейтіп, жауапкершілікті айқындайды және орындаудың сенімділігін арттырады.
- Жұмысты мәнімен байланыстыратын, коучинг тәсілімен сөйлесетін, нәтиже үшін жауапкершілікті тапсыратын, кері байланыс беретін, қуатты қолдайтын және тиімді жеке 1:1 әңгімелер өткізетін басшылар мықтырақ командалар құрады.
Лидерлік мінез-құлық үлгілері деген не?
Индустриялық дәуірде лидерлік лауазым еді. Білім дәуірінде лидерлік — таңдау.
Лидерлік мінез-құлық үлгілері — басшылар команданы басқарғанда көрсететін қайталанатын әрекеттері мен қарым-қатынас тәсілдері. Олар жұмыстың ұйымдастырылуын, талаптардың жеткізілуін және қызметкерлердің командалық мақсатқа жетудегі өз рөлін түсінуін қалыптастырады.
Іс жүзінде лидерлік күнделікті қарым-қатынастан сезіледі. Басшының басымдықтарды айқындауы, қиындықтарға жауап беруі және бағыт көрсетуі команданың жұмысын анықтайды. Уақыт өте бұл үлгілер қызметкерлердің өз міндетіне сенімді болуына және жұмысқа белсенді қатысуына ықпал етеді.
Бұл мінез-құлық үлгілері басшының негізгі міндеттеріне, соның ішінде мына әрекеттеріне ықпал етеді:
- Нәтижеге қойылатын талаптарды белгілеу
- Басымдықтар мен жұмыс бағытын жеткізу
- Қызметкерлердің дамуын қолдау
- Шешім қабылдауға бағыт беру
- Қиындықтар мен кедергілерге жауап беру
Бұл әрекеттер басшының күнделікті жұмысында орын алатындықтан, оларды байқауға және қайталауға болады. Командалар басшыларының қарым-қатынас жасау, жұмысты тапсыру және жұмыс орнындағы жауапкершілікті нығайту үлгілерін тез байқайды. Сол үлгілер қызметкерлердің өз міндетіне көзқарасын және командалардың тұрақты жұмыс істеуін қалыптастырады.
Лидердің қасиеттері мен лидерлік мінез-құлық
Лидерлікті көбіне сенімділік, харизма немесе батылдық сияқты тұлғалық қасиеттер арқылы сипаттайды. Бұл қасиеттер басқару стиліне әсер еткенімен, оларды өлшеу қиын, ал ұйым ішінде әдейі дамыту одан да қиын. Мұндай көзқарас лидерлікті үйретуге келмейтін туа біткен қасиет ретінде көрсетеді.
Ал лидерлік мінез-құлық — байқауға, жаттықтыруға және уақыт өте нығайтуға болатын әрекеттер. Олар қызмет жоғарылағанда немесе белгілі бір тұлға типіне байланысты өздігінен пайда болмайды. Оларды шыңдауға, дамытуға және толық іске қосуға болады.
Лидердің қасиеттері:
- Тұлғалық бейімділіктер
- Өлшеу немесе әдейі дамыту қиын
- Көбіне абстрактілі ұғымдармен сипатталады
Лидерлік мінез-құлық үлгілері:
- Басшының байқауға болатын әрекеттері
- Үйренуге және коучинг арқылы дамытуға болады
- Күнделікті қарым-қатынас пен нәтижелер арқылы өлшенеді
Мінез-құлыққа назар аудару ұйымға тиімді лидерліктің іс жүзінде қалай көрінетінін анықтауға мүмкіндік береді. Басшылар айқындықты, жауапкершілікті және дамуды қолдайтын әрекеттерді жүйелі көрсетсе, командалар өздерінен не күтілетінін жақсырақ түсініп, тұрақты нәтижеге жетуге дайын болады.
Лидерлік мінез-құлық жұмыста неліктен маңызды
Лидерлік мінез-құлық қызметкерлердің күнделікті жұмыс тәжірибесін қалыптастырады. Басшының талаптарды жеткізуі, қиындықтарға жауап беруі және басымдықтарды бекітуі қызметкерлердің өз міндеттерін түсінуіне әрі жұмысқа көзқарасына ықпал етеді.
Уақыт өте қайталанатын осы әрекеттер команданың жұмыс істеу тәртібін қалыптастырады. Қызметкерлер не маңызды екенін басшымен күнделікті қарым-қатынастан — басымдықтарды айқындаудан, кері байланыстан және туындаған мәселелерге жауаптан — түсінеді.
Бұл мінез-құлық үлгілері басшының күнделікті жұмысында жүйелі көрінетіндіктен, олар ұйым үшін маңызды нәтижелерге: жұмысқа белсенді қатысуға, орындауға, сенімге және бейімделуге ықпал етеді.
Қызметкерлердің жұмысқа белсенді қатысуы
Қызметкерлердің жұмысқа белсенді қатысуы анда-санда айтылатын алғыс не ынталандыру сөзі арқылы емес, басшымен жүйелі қарым-қатынастың арқасында өседі. Басшылар талаптарды айқындап, үлесті мойындап, жұмысты ашық талқылауға жағдай жасағанда адамдар жұмысқа белсендірек қатысады.
Басшылар жұмысқа белсенді қатысуды мына әрекеттермен күшейтеді:
- Қызметкерлер өз жұмысының командалық мақсатқа қосатын үлесін түсінуі үшін басымдықтарды анық жеткізу.
- Команданың ілгерілеуіне қосылған маңызды үлесті тұрақты мойындау.
- Қызметкерлердің пікірін тыңдап, шешім қабылдағанда ескеру.
- Идеялар мен мәселелер ерте айтылуы үшін байланысты нығайтып, құрмет көрсету.
Мұндай мінез-құлық жүйелі болғанда, басшылар көбіне нәтижелер төмендемей тұрып қызметкерлердің жұмысқа қызығушылығы азайғанының белгілерін байқай алады.
Қызметкерлерді жігерлендіріп, команданың қуатын қайта ояту, байланысты, қызметкерлерді ұстап қалуды және нәтижелілікті жақсарту үшін «Қызметкерлерді ынталандыру өнері» нұсқаулығын жүктеп алыңыз.
Нәтижелілік пен орындау
Лидерлік мінез-құлық команданың жұмысты қаншалықты тиімді орындайтынына да ықпал етеді. Стратегиялық басымдықтар айқын болса да, команда мақсаттарды түсінікті талаптар мен үйлесімді әрекеттерге айналдыруда басшыға сүйенеді.
Басшылар стратегияны орындауды мына әрекеттермен қолдайды:
- Қызметкерлер табыстың қандай болатынын түсінуі үшін мақсаттарды айқындау.
- Командаларға ең маңызды жұмысқа назар аударуға көмектесу.
- Нәтиже үшін жауапкершілікті нығайту.
- Негізгі бастамалардың ілгерілеуін бақылау.
Осы әрекеттерді жүйелі қолданғанда командалар негізгі басымдықтар төңірегінде үйлесімділікті сақтап, тұрақты алға жылжиды.
Басшылар стратегияны орындаудың сыналған жүйесі арқылы тұрақты нәтижелерге қалай жол ашатынын білу үшін «Стратегиялық мақсаттарыңызды орындап, серпінді нәтижелерге жетіңіз» нұсқаулығын жүктеп алыңыз.
Сенім және ұйым мәдениеті
Лидерлік мінез-құлық командалардағы сенім деңгейін қалыптастырады. Қызметкерлер басшының сенімділігін күнделікті қарым-қатынасқа қарап бағалайды: міндеттемелер қалай орындалады, қателер қалай қарастырылады және талаптар қалай қолданылады.
Басшының күнделікті мінез-құлқы мынаны көрсетеді:
- Міндеттемелердің орындалатынын не орындалмайтынын
- Жауапкершілік талаптарының бірізді қолданылатынын не қолданылмайтынын
- Қызметкерлердің мәселені қауіптенбей көтере алатынын не алмайтынын
Сенімділік пен ашықтық танытатын басшылар қызметкерлер идеяларын еркінірек бөлісіп, мәселелерді ерте шешуге дайын болатын орта құрады.
Жоғары сенімге негізделген лидерлік мінез-құлықтың күшін ашыңыз. Белгісіздік кезінде сенімді нығайтып, командаларыңызды жақсырақ нәтижелерге шабыттандыру үшін «Сену және шабыттандыру®: өзгерістер дәуіріне арналған көшбасшылық үлгісі» нұсқаулығын жүктеп алыңыз.
Өзгерістер кезіндегі бейімделу
Бүгінгі ұйымдар басымдықтардың, нарық жағдайының және операциялық талаптардың өзгеруімен үнемі дерлік бетпе-бет келеді. Тұрақсыздық кезеңінде қызметкерлер басшылардан айқындық күтеді.
Лидерлік мінез-құлық командалардың ұйымдық өзгерістер кезінде назарын сақтай алуына ықпал етеді. Басшылар ашық сөйлесіп, шешім қабылдауда бірізді болса, қызметкерлер өз жұмысын жақсырақ бейімдеп, өзгеретін басымдықтармен үйлесімділікті сақтайды.
Басшылар өзгерістерді анық жеткізіп, шешім қабылдауда тұрақтылық танытып, ортақ басымдықтарды бекіту арқылы бейімделуді қолдайды. Бұл әрекеттер жүйелі болса, командалар нәтижелілігін сақтай отырып тиімдірек бейімделеді.
Бүгінгі жұмыс орнындағы өзгерістердің негізгі қозғаушы күштерін және тұрақсыздық кезінде болжамды нәтижеге жеткізетін лидерлік мінез-құлық үлгілерін білу үшін «Өзгерістер қуаты» нұсқаулығын жүктеп алыңыз.
Тұрақты нәтижелерге жеткізетін лидерлік мінез-құлықтың 6 үлгісі
Сіз әдеттеріңізбен ғана шектелмейсіз. Өзіңізге кедергі келтіретін ескі мінез-құлық үлгілерін жаңа үлгілермен, тиімділіктің жаңа әдеттерімен алмастыра аласыз.
Көптеген лидерлік модельдер адамдар мен командаларды басқарудың күрделілігін қамту үшін ондаған құзыретті сипаттайды. Олар лидерлікті жалпы түсіндіруге көмектескенімен, күнделікті тиімділік көбіне басшының тікелей бағынысты қызметкерлерімен жұмыста жүйелі көрсететін шағын әрекеттер жиынтығына байланысты.
Іс жүзінде қайталанатын мінез-құлық үлгілерінің осы шағын жиынтығы командалардың жұмысын қалыптастырады. Ұйымдағы басшылар бірдей негізгі әрекеттерді көрсеткенде, қызметкерлерге қойылатын талаптар айқынырақ, басымдықтар үйлесімдірек болып, маңызды бастамалар жылдамырақ орындалады. Уақыт өте бұл үлгілер әртүрлі бөлімдер мен бизнес-бірліктердегі командаларға тұрақты жұмыс істеуге көмектесетін бірізді басқару тәжірибелерін қалыптастырады. Төменде командаларға үздік нәтижеге жетуге көмектесетін алты негізгі лидерлік мінез-құлық үлгісі берілген.
1. Күнделікті жұмысты мәні мен нәтижесіне байланыстырыңыз
Басшылар күнделікті жұмысты маңызды нәтижелермен жүйелі байланыстырғанда ынтаны күшейтеді. Қызметкерлер өз міндеттерінің ұйымның ауқымды мақсаттарына қалай үлес қосатынын түсінсе, жұмысқа белсендірек қатысады.
Бұл байланыс кездейсоқ пайда болмайды. Мақсаттың мәні мен нәтижені байланыстыру басшының күнделікті әңгімелерінде іске асады. Жобаны талқылағанда басшы жұмыстың клиент тәжірибесін қалай жақсартатынын немесе операциялық көрсеткіштердің ұйым стратегиясын қалай қолдайтынын түсіндіре алады. Осы байланысты тұрақты бекіткенде қызметкерлер жұмысының мәнмәтінін анық түсініп, командалық басымдықтарға көбірек жауапкершілік алады.
2. Қызметкерлерді коучинг әңгімелері арқылы дамытыңыз
Басшының қарым-қатынасы қызметкерлердің қабілетін дамытуда маңызды рөл атқарады. Тиімді лидерлер командасының мәселесін бірден өздері шешкенше, адамдарға қиындықтарды ой елегінен өткізіп, нұсқаларды бағалауға көмектесетін коучинг әңгімелерін қолданады.
Мысалы, қызметкер кедергіге тап болғанда, басшы жағдайды қалай шешуді жоспарлағанын немесе қандай баламаларды қарастырғанын сұрай алады. Мұндай әңгімелер ойлануға жетелеп, уақыт өте дағдыларды нығайтуға мүмкіндік береді. Басшылар жүйелі түрде коучинг тәсілімен қарым-қатынас жасағанда, қызметкерлер қиындықтарды өз бетінше шешуге сенімдірек болады.
3. Қабілетті дамыту үшін нәтижеге жауапкершілікті тапсырыңыз
Өкілеттік беру команданың мүмкіндігін кеңейтіп, қызметкерлердің қабілетін дамытады. Басшылар тапсырманы жай бөліп берудің немесе өздері орындаудың орнына нәтиже үшін жауапкершілікті тапсырса, қызметкерлер дағдыларын дамытып, өз пайымына сүйенуге мүмкіндік алады. Басқаша айтқанда, басшылар дағдылар мен нәтижелерді дамыту үшін өкілеттік береді.
Тиімді өкілеттік беру айқын талаптардан және қажетті мәнмәтіннен басталады. Басшы қызметкерге жобаның барысын талқылауды басқаруды немесе операциялық мәселені шешуге жауап беруді тапсыра алады. Осындай міндеттерді атқара отырып, қызметкер өз бетінше үлес қосу қабілетін нығайтатын сенім мен тәжірибе жинайды.
4. Жақсартуды жеделдету үшін кері байланысты қолданыңыз
Тұрақты кері байланыс қызметкерлерге қандай әрекеттер табысқа жеткізетінін және нені түзету керектігін түсінуге көмектеседі. Оны күнделікті қарым-қатынаста беретін басшылар ресми бағалау кезеңін күтумен салыстырғанда адамдардың тезірек жақсаруына ықпал етеді.
Мысалы, таныстырылымнан немесе командалық талқылаудан кейін басшы сәтті тұстарды атап, алдағы нәтижені жақсартатын шағын түзету ұсына алады. Лидерлер кері байланысты дамудың қозғаушы күшіне айналдырғанда, командалар әрекетін тезірек түзеп, жоғары нәтижелілікті ұзақ сақтайды.
5. Команданың қуаты мен ілгерілеуін қолдаңыз
Басшының мінез-құлқы команданың қуаты мен ілгерілеуіне ықпал етеді. Оның жетістікке, сәтсіздікке және күнделікті қиындықтарға жауабы қызметкерлердің жұмысқа назарын қалай сақтайтынына әсер етеді.
Мықты лидерлер қуатты сарқуды емес, арттыруды біледі. Ілгерілеуді мойындау, күрделі кезеңде айқындықты сақтау және күтпеген өзгерістерде төзімділік таныту команданың сенімін қолдайды. Керісінше, басымдықтарды жиі өзгерту, үлесті елемеу және жағдайға еріксіз жауап беретін сөздер белгісіздік туғызып, ынтаны төмендетуі мүмкін. Қарым-қатынаста тұрақтылық сақтап, қуатты азайтатын кең тараған факторларды жоятын басшылар командаларға назарын сақтап, мақсатқа ілгерілеуге көмектеседі.
6. Жұмысты үйлестіру үшін жеке 1:1 әңгімелерді пайдаланыңыз
Тұрақты жеке 1:1 кездесулер басшыларға талаптарды бекітуге, ілгерілеуді талқылауға және қиындықтарды ерте шешуге мүмкіндік береді. Олар жай ғана жұмыс барысын хабарлау емес: қызметкерлерді командалық басымдықтармен үйлестіріп, коучинг пен дамуға орын ашады.
Жеке 1:1 кездесулерді табысқа жету үшін пайдаланбайтын басшылар өсудің маңызды мүмкіндіктерін жіберіп алады. Мұндай кездесулерде негізгі жұмыстың барысын қарастыруға, орындауды баяулататын кедергілерді анықтауға және жеке міндеттердің команданың кеңірек мақсаттарын қалай қолдайтынын талқылауға болады. Жеке 1:1 кездесулер тұрақты өтсе, қызметкерлер айқынырақ бағыт алады, ал басшылар мәселені команда нәтижесіне әсер етпей тұрып шешеді.
Тиімді лидерлік мінез-құлық үлгілері арқылы болжамды нәтижелерге жету үшін «Кәсіби қажудан серпіліске: жүйесіз басшылықты тұрақты нәтижелілікке айналдырыңыз» нұсқаулығын жүктеп алыңыз.
Лидерлік мінез-құлық үлгілерін уақыт өте қалай нығайтуға болады
Лидер болып туа ма, әлде қалыптаса ма? Бұл — жалған қарама-қарсылық: лидер болып тумайды және біреу оларды жасап шығармайды. Адамдар лидер болуды таңдайды.
Лидерлік мінез-құлық үлгілері өздігінен пайда болмайды. Басшылар оларды саналы жаттығу мен ой елегінен өткізу арқылы нығайта алады. Өз әрекетінің команда нәтижесіне ықпалын тұрақты бағалап, күнделікті басқаруда түзетулер енгізген лидерлер уақыт өте тиімділігін арттырады. Тұрақтырақ нәтижеге жету үшін осы үлгілерді нығайтудың үш негізгі жолы бар.
Басшының өзін-өзі тануын дамытыңыз
Өзін-өзі тану басшыларға мінез-құлқының команда нәтижесіне қалай әсер ететінін түсінуге көмектеседі. Оны дамыту үшін команда мүшелерінен не басқа басшылардан кері байланыс сұрап, маңызды шешімдердің нәтижесін талдап, күрделі әңгімелерден кейін ой елегінен өткізуге болады. Бұл тәжірибелер талаптарды жеткізу мен команданы қолдаудағы қайталанатын үлгілерді байқауға көмектеседі.
Лидерлік мінез-құлық үлгілерін жүйелі жаттықтырыңыз
Лидерлік қабілет қайталау арқылы дамиды. Басымдықтарды айқындау, коучинг сұрақтарын қою, үлесті мойындау және нәтижелілік мәселелерін ерте талқылау басшы оларды командасымен күнделікті қарым-қатынаста жүйелі қолданғанда тиімдірек болады. Күн сайын және апта сайын жаттықтыратын әрекеттерді жазып жүруге немесе FranklinCovey AI Coach сияқты құралдармен әңгімелерді рөлге бөліп жаттықтырып, дағдыларды меңгеруге болады. Қай тәсілді таңдасаңыз да, бұл үлгілерді тұрақты қолдану нәтижелілікке үлкен ықпал етеді.
Лидерлік мінез-құлық үлгілерін бүкіл ұйымда бекітіңіз
Ұйымның жүйелері бірізді лидерлік мінез-құлық үлгілерін бекіткенде лидерлік қабілет нығаяды. Басшыларды дамыту бастамалары, құрылымды жеке 1:1 әңгімелер және жұмысқа енгізілген кері байланыс тәжірибелері команданы қолдауға қатысты ортақ талаптарды қалыптастыруға көмектеседі.
Бірізді лидерлік жүйе болмаса, басшыларға қойылатын талаптар бөлімдер арасында қатты ерекшеленуі мүмкін. «Команданы басқарудың аса маңызды 6 практикасы»® бағдарламасы басшылар қызметкерлермен жұмысында жиі қолданатын негізгі мінез-құлық үлгілерін жүйелі орындауды дамытатын практикалық жүйе құрады.
Осы мінез-құлық үлгілерін саналы бекітетін ұйымдар мықтырақ лидерлерді дамытып, командалардың тұрақтырақ нәтижелілігіне жетеді.
Жүйелі лидерлік мінез-құлық тұрақты нәтижелерге жеткізеді
Лидерлік мінез-құлық жүйелі болғанда, командаларда талаптар айқынырақ, жұмыс қарым-қатынасы берігірек және нәтижелер сенімдірек болады. Қызметкерлер ненің ең маңызды екенін және туындаған қиындықты қалай шешу керектігін түсінсе, жұмысқа белсендірек қатысып, жаңашыл болып, тұрақты нәтижеге жетуге шабыттанады.
Күнделікті жұмысты мәнімен байланыстыратын, коучинг тәсілімен сөйлесетін, нәтижеге жауапкершілікті тапсыратын, дер кезінде кері байланыс беретін, команданың қуатын қолдайтын және тиімді жеке 1:1 кездесулер өткізетін басшылар қызметкерлер анық әрі сенімді жұмыс істейтін орта құрады. Бұл әрекеттерді жүйелі бекітетін ұйымдар командалар ілгері жұмыс істей алатын мәдениет қалыптастырады.
Лидерлік мінез-құлық үлгілерін бүкіл ұйымыңызда нығайтыңыз
Ұйым басшылардан күтілетін мінез-құлықты анық белгілеп, оны күнделікті басқару тәжірибесінде бекіткенде лидерлік қабілет өседі. Лидерлік қабілетке саналы инвестиция салатын ұйымдар өзгерістер кезінде командасына айқынырақ бағыт беретін басшыларды дамытады. Келесі қадамды жасаңыз: ұйымыңызға тұрақты нәтиже әкелетін стратегиялық лидерлік мінез-құлық үлгілерін дамытыңыз.
