Стратегияны іске асыру шеберлігі: ұйым табысының негізгі құрамдастары
- Стратегияны іске асыру деген не
- Стратегияны іске асыруға дайындық
- Тиімді іске асыру жоспарын құру
- Стратегияны түсіндіру
- Адамдар жұмысы мен үдерістерді үйлестіру
- Ілгерілеуді бақылау
- Түзетулер енгізу және дер кезінде «жоқ» дей білу
- Стратегияны іске асырудың жоғары сапасын сақтау
- Стратегияны іске асырудың сыры
Барлық көшбасшы нәтижеге жету үшін стратегия да, оны іске асыру да қажет екенін біледі. Өкінішке қарай, біз стратегияға тым көп мән беріп, оны іске асыру қиындықтарын жете бағаламаймыз.
Әр көшбасшы бір маңызды шындықты мойындауы керек: бизнесті дамыту жөніндегі ең үздік көзқарастың өзі идеяларды әрекетке айналдыратын сенімді жоспарсыз нәтижесіз қалады.
Стратегияны тиімді іске асыру командалардың жұмысын үйлестіреді, нәтижелілікті арттырады және ұйымдарға бәсекелі ортаға бейімделіп, өркендеуге мүмкіндік береді. Ол болашаққа деген көзқарасты нақты нәтижелермен байланыстырып, өсуге, инновацияларға және тұрақты табысқа жол ашады.
Қателіктің құны жоғары. Мысалы, зерттеушілердің дерегінше, бағдарламалық жасақтама жобаларының үштен біріне жуығы ғана толық табысты деп есептеледі. Олардың жартысы түрлі қиындықтарға тап болады, ал 15% іске асыру мәселелерінен толық сәтсіздікке ұшырайды. Кеңірек ауқымда Гарвард профессоры Роберт Каплан ұйымдардың 90%-ы өз стратегияларын табысты іске асыра алмайтынын айтады.
Стратегияны іске асыру шеберлігі күткен нәтижелерге қол жеткізу және ұйым мақсаттарын орындау ықтималдығын едәуір арттырады. Бірақ көзделген болашақты шындыққа айналдыру үшін нақты не қажет? Өз стратегиясын іске асыруда ұйымыңыз табыс мүмкіндігін қалай арттыра алады?
Стратегияны іске асыру деген не
Стратегияны іске асыру — стратегиялық жоспарды енгізіп, күнделікті жұмысқа айналдыру үдерісі. Оған стратегиялық мақсаттарды нақты міндеттерге айналдыру, ресурстарды бөлу, командалардың жұмысын үйлестіру, ілгерілеуді бақылау және жұмыс барысында қажетті түзетулер енгізу кіреді.
Стратегияны іске асырудың негізгі құрамдастары көп. Олар әсіресе жұмыс ойдағыдай жүрмегенде айқын көрінеді, ал мұндай жағдай кез келген жобада жиі кездеседі.
Стратегияны іске асыру кезінде, әсіресе жоба басталып кеткенде, командалар нені табыс деп есептейтінін жиі ұмытады. «Жасампаз жандардың 7 дағдысы»® бағдарламасындағы екінші дағды — «Соңғы мақсатты елестетіп бастаңыз»® — көшбасшылар мен командаларға табыстың айқын өлшемдерін бірге анықтап, сол межелерге жету жоспарын құруға көмектеседі. Осылайша бәрі міндетті бірдей түсінеді.
Табысқа жеткізу ықтималдығы жоғары әрекеттерді, яғни озық көрсеткіштерді дұрыс анықтау — стратегияны іске асырудың көптеген маңызды құрамдастарының алғашқысы ғана. Бұл жол-жөнекей бір тармаққа белгі қою емес, табысқа жеткізетін дұрыс әрекеттердің шынымен орындалуы.
Әрекеттерді 80/20 қағидаты бойынша талдауға арналған тегін құралымызды жүктеп алыңыз және назарыңызды дұрыс әрекеттерге аударып жүргеніңізді біліңіз.
«Жобадағы аралық межеге жету шынайы озық көрсеткіш емес, — дейді FranklinCovey аға кеңесшісі Энди Синдрич. — Стратегияны іске асыруда пайдалы болуы үшін озық көрсеткіш нәтижені болжауы да, біз ықпал ете алатын нәрсе болуы да керек».
Стратегияны іске асырудың өзге қырларына басшылықтың жеткілікті назар бөлуі, жоғары деңгейде ресурстардың басымдықтарын белгілеу, үдерісте сөзсіз туындайтын қиындықтар кезінде жаңаша шешім табуға мүмкіндік беретін икемді ойлау және бастама не жоба басталғаннан барлық қатысушыға түсіндірілген айқын ережелер мен күтілетін нәтижелер жатады.
Алайда стратегияны іске асыруға не қажет екенін білу оны жүзеге асыруға жеткіліксіз. Көшбасшылар дұрыс дайындалып, барлық қажетті құрамдасты қамтитын жоспар құра білуі керек.
Стратегияны іске асыруға дайындық
Стратегияны дұрыс іске асырудың алғашқы қадамы — оның мақсаттары мен түпкі нәтижелерін анықтау. Айқын мақсаттар мен қалаған нәтиже шешуші мәнге ие. Бірақ түпкі мақсаттарға назар аудару қажетті аралық қадамдарды өткізіп жіберуге әкелмеуі де соншалықты маңызды.
«Жобадағы көңіл толмаушылықтың дерлік бәрі күтілетін нәтижелердің түсініксіздігінен немесе оларды дұрыс басқармаудан туындайды», — дейді Синдрич.
Мысалы, жобаны мерзімдерін өз бетіңізше белгілеп бастасаңыз, маңызды шешімді мүдделі тараптармен толық ақылдаспай қабылдайсыз. Оның орнына сол тараптардан бастаңыз: бірде-бір мерзімді белгілемес бұрын барлық мүдделі қатысушымен жан-жақты сөйлесуге барынша күш салыңыз. Негізгі шешім қабылдаушылар қатыспаса және күтілетін нәтижелер келісілмесе, сәтсіздікке апаратын көптеген тәуекел туындайды.
Әрине, барлық мерзім еркін белгілене бермейді. Дегенмен мұндай жағдайда да мүдделі тараптардың пікірін ескеру тәуекелдерді азайтады.
Стратегияны іске асыруға тәуелді кез келген жоба дерлік мүдделі тараптармен әңгімелесу арқылы күтілетін нәтижелерді осылай айқындаудан ұтады.
Тиімді іске асыру жоспарын құру
Economist Intelligence Unit сауалнамасына сәйкес, жоғары басшылардың оннан алтысына жуығы өз ұйымдары стратегияны әзірлеу мен оны іске асыру арасындағы алшақтықты еңсеруде қиналады деп есептейді. Бұған таңғалудың қажеті жоқ.
Ең мұқият жасалған жоспарлардың өзінде еңсеруді қажет ететін кедергілер кездеседі. Жоспарлар жүзеге асуы үшін алдымен дұрыс бағытта келе жатқаныңызды көрсететін өлшемдер туралы келісу керек.
Тағы да атап өтейік: бұлар аралық межелер емес, озық көрсеткіштер.
FranklinCovey клиенттерінің бірін мысалға алайық. Солтүстік Америкадағы ең жылдам өсетін қалалық аймақтардың бірі қала инфрақұрылымына артып жатқан жүктемені көтеру үшін аса маңызды деп танылған 30-дан астам бастаманы іске асыра алмай жүрді. Қала өсе бергенімен, бұл жобалар жылдар бойы аяқталмады.
Бастапқыда келісілген озық көрсеткіштердің жұмыс істемегені анық еді. Ақырында жаңа әрі қарапайым көрсеткіштер ғана қажет болды. Ең маңыздысы — негізгі қатысушылардың апта сайын жобаларға алаңдамай жұмыс істеуге арнайы уақыт бөлуі еді. Сол адамдарға мәні түсінікті бір негізгі нәтижелілік көрсеткіші берілгенде, жобаның қалған бөліктері де реттеле бастады.
Стратегияны түсіндіру
Басшылық стратегиялық көзқарасты анық тұжырымдап, іске асыруға тиіс. Бірақ мақсаттар туралы жеткіліксіз түсіндіру, өкінішке қарай, жиі кездеседі. Біздің зерттеуіміз бойынша, қызметкерлердің тек 15%-ы ұйымының ең маңызды мақсаттарын біледі. Командалар стратегияның мәнін немесе оның орындалуына тікелей қалай ықпал ете алатынын түсінбесе, оны қалай іске асырады?
Әдеттегі жобаларды басқару командасында қатар жүретін 12 бастама болуы мүмкін. Барлық 12 бастаманың бірдей маңызды болуы мүмкін емес екені анық. Алайда осы 12 бастамаға жауапты адамдар әрқайсысына бірдей назар бөлуді талап етуі мүмкін.
Мұндайда жоғары деңгейдегі шешім қабылдаушылар іске араласуы керек. Бөлімнің не бүкіл ұйымның мүддесіне жауап беретіндер қиын таңдау жасап, батылдық танытуға тиіс. Кейін бұл шешімдерді бүкіл ұйымға түсінікті болатындай барынша анық жеткізу қажет.
Адамдар жұмысы мен үдерістерді үйлестіру
Міндет — ненің маңызды, ненің ең басты екенін ортақ түсіну.
Жобалардың қиындыққа тап болуының тағы бір себебі — жұмысқа жауапты адамдардың оның нәтижесінен алшақ болуына жол беруіміз.
Мысалы, маркетинг командасы жаңа жарнама науқанына қаражат бөлуге, макеттерді әзірлетіп, ақысын төлеуге — жобаның көрінісіне, әсеріне және құнына қатысты барлық жұмысқа жауап беруі мүмкін. Бірақ сатылым үшін жауап бермейді. Сату командасы жаңа мәмілелер жасай алмаса не болады? Маркетинг сатуды, ал сату маркетингті кінәлайды.
Адамдар жұмысы мен үдерістерді дұрыс үйлестіру стратегияны іске асыруда шешуші рөл атқарады. Бұл да тиімді көшбасшылықтың маңызын көрсетеді.
Тегін нұсқаулығымызды жүктеп алыңыз: Команда мақсаттарын нақтылап, іске асыруға арналған 4 қадам
Көшбасшылық саласындағы ең сенімді компания
Біздің мамандарымыз, контентіміз бен технологияларымыз ұйымыңыздағы адамдардың күш-жігерін біріктіріп, маңызды өзгерістерге қол жеткізуге қалай көмектесетінін біліңіз.
Ілгерілеуді бақылау
Озық көрсеткіштер ілгерілеу қарқынын бақылауға және қажетті жұмысты атқарып, мақсатқа бет алып келе жатқаныңызға сенімді нығайтуға көмектеседі. Кейде бұлар әдеттегі негізгі нәтижелілік көрсеткіштері (KPI) болады. Ал кейде команда табысқа жеткізеді деп есептейтін ерекше әрекеттерді өлшейді, мысалы, жоғарыдағы қалалық жоспарлау мысалындағы алаңдамай жұмыс істеу уақыты.
Әр жобада алдағы қажеттіліктер мен тәуекелдерді қарастыруға мүмкіндік беретін, әдетте апта сайын өтетін, алдағы жұмысты жоспарлау кездесуі болуы керек. Команданың мәселелерді қаншалықты ұзақ мерзімге алдын ала қарастыратыны жоба түріне байланысты.
Егер өндірісте жұмыс істеп, жеткізу тізбектеріңіз қарапайым болса, бұл екі апта алға қарауды білдіруі мүмкін. Бірақ команда мүшелері одан әлдеқайда кейінгі егжей-тегжейлерден де хабардар болуы керек. Ал жаңа бағдарламалық өнім жасап, әлемнің әр жеріндегі командаларды үйлестірсеңіз, көкжиек бір ай болуы мүмкін. Маңыздысы — кездесудің жиілігі (әр апта), қанша уақыт алға қарайтыныңыз (жағдайға байланысты) және нені іздейтініңіз: мерзімге, жеткізушілерге және басқаларға қатысты азайтуды қажет ететін кез келген тәуекел.
Егер мейрамханалар желісін басқарып, екі апта алға жоспарласаңыз, азық-түлік пен қызмет көрсетуге қажетті материалдардың көлікпен жеткізілуі және қызметкерлер кестесі басты басымдық болуы мүмкін. Жеткізілім уақытында келмесе, команда мүшелері жұмысын атқара алмайды, клиенттерге қызмет көрсетілмейді. Бизнесіңіз қандай болса да, ықтимал тәуекелдерді алдын ала тану тетігін құрмай, ілгерілеуді бақылай алмайсыз.
4 тәртіп арқылы орындау қарқыны мен ілгерілеуді қалай бақылауға болатынын біліңіз.
Түзетулер енгізу және дер кезінде «жоқ» дей білу
Жобаны басқаратын адамдар бірдеңе ойдағыдай болмағанда, көбіне талапты жұмсартуға себеп табады. «Жобалардың үнемі кешігуінің бір себебі, — дейді Синдрич, — күтпеген жағдай болғанда мерзімді өзгертуге өзімізге рұқсат беруімізде».
Бұл жұмысты үздіксіз жақсартумен немесе жаңа ақпаратқа қарай түзетумен бірдей емес. Ондай өзгерістерді алдағы жұмысты жоспарлайтын тұрақты кездесуде келісуге болады. Мұнда әңгіме күнделікті қиындықтардың қосымша уақыт пен ресурс сұрауға айналуы туралы болып отыр.
Айталық, жобаның жетекші бағдарламашысы жұмыстан кетті. Уақытша жалданған мердігер де, оның орнын тұрақты басатын маман да істі меңгеруі керек. Немесе сыртқа берілген бүкіл жұмысыңызды атқаратын компанияны жаңа ғана сатып алды. Күтпеген жағдайлар болады, қиындықтар туындайды. Осындайда көшбасшылар батылдық, нақтырақ айтқанда, «жоқ» деуге батылдық танытуы керек.
Қосымша уақытқа немесе ресурсқа «жоқ» деуді қажет ететін сәттер болады. Көптеген көшбасшы бас тарту беделіне не команда мүшелеріне зиян келтіреді деп алаңдайды. Бірақ мұндай жағдайда «жоқ» деу арқылы сіз құрған командаңыздың қолда бар ресурстармен жобаны уақытында аяқтай алатынына сенетініңізді де айтасыз. Оның жаңаша шешім табу қабілетіне сенесіз. Егер «жоқ» демесеңіз, мәселе туғанда талаптарды төмендетуге және мерзімді созуға болады деген белгі бересіз. Сонда болашақта жаңа қиындық туғанда да дәл қазіргідей оңай көнуге, күтілетін нәтижені төмендетуге және көбірек ресурс беруге дайын боласыз деген үлгі қалыптасады.
«Көзқарас, стратегия және мақсаттар адамдардан үйреншікті шегінен шығуды талап еткенде, олар жұмысты орындауға көбірек адам, уақыт немесе ақша сұрайды, — дейді Синдрич. — Оларға қосымша жұмыс сағаты, адам, үлкенірек бюджет немесе мерзімді созу емес, сапалырақ ойлау қажет».
Көшбасшылар мұндай бағалауға жеңіл қарамауы керек. Бірақ батылыңыз жетсе, «жоқ» деудің ықпалы зор.
Стратегияны іске асырудың жоғары сапасын сақтау
Икемді ойлау сөзсіз туындайтын қиындықтарды еңсеруге көмектеседі. Ол жоғары сапалы орындаудың негізі болып, оны сақтайды және үздіксіз оқу мен инновация ортасын қалыптастырады. Бұл — қандай жағдай болса да жұмысты аяқтау қабілеті. Осылайша Стивен Р. Кови «бағытталған дербестік» деп атаған орта құрылады: қызметкерлер мәселенің маңызын, шектеулерін және мақсатқа барынша тиімді жолмен жетуге өкілетті екенін біледі.
Тегін вебкастымызды көріңіз: Орындау шеберлігі: стратегияны өмірге енгізу
Көшбасшылар шағын түзету болсын, үлкен өзгеріс болсын, командаларын өзгерістерден тиімді өткізуді үйреніп, өзін-өзі басқару дағдыларын дамытуға қолдау көрсете алады. Проактивті болу, өзіне көшбасшылық ету дағдылары аясында өсу ұстанымын сақтау, кері байланысты қабылдай білу және уақыт пен энергияны тиімді басқару ұйымдарға төзімді әрі нәтижелі адамдардан тұратын командалар қалыптастыруға көмектеседі. Олар өз мықты жақтарын түсініп, стратегияны іске асыруға ең көп әсер ететін тұстарда пайдаланады.
Стратегияны іске асырудың сыры
Стратегиялық көзқарас пен нәтиже арасындағы жиі кездесетін алшақтық стратегияны іске асырудың неге маңызды екенін түсіндіреді. «Іске аспаған көзқарас — елес» деген сөз жиі айтылады. Бірақ жобаның сәтсіздігін бастан өткерген адамға ол жай елестен гөрі қорқынышты түске ұқсауы мүмкін.
Стратегияны іске асыру бірнеше факторды қамтиды: дұрыс озық көрсеткіштерді анықтау және алдағы жұмысты жоспарлайтын тұрақты кездесулер ырғағын орнату; мәселені шешуге сапалырақ ойлау қажет кезде қосымша ақша не адам сұрағанға бас тартуға батылдық таныту. Бірақ ең бастысы — алдын ала жеткілікті дайындалуға және қиындық туғанда түзету енгізуге әзір болу.
Ұйымыңыздың стратегиясын іске асыруға кірісіңіз: тегін нұсқаулығымызды жүктеп алыңыз — «Стратегиялық мақсаттарыңызды іске асырып, серпінді нәтижелерге жетіңіз»
