Әлеуетті ашу: өсуге бағытталған ойлау мәдениетін дамытуға арналған 5 кеңес
- Өсуге бағытталған ойлау және қабілеттер өзгермейді деген ұстаным
- Қабілеттер өзгермейді деген ойлаудың кемшіліктері
- Қабілеттер өзгермейді деген ойлаудың жиі кездесетін тұзақтары
- Өсуге бағытталған ойлаудың негізгі құрамдастары
- Өсуге бағытталған ойлау мәдениетінің ұйымға пайдасы
- Өсуге бағытталған ойлау мәдениетін дамытуға арналған 5 кеңес
- Ұйымда өсуге бағытталған ойлау мәдениетін қалыптастыру
«Өсу үшін ең маңызды қасиет — білуге деген тоймас құштарлық».
Өсуге бағытталған ойлау жеке тиімділіктің кілті бола алады. Психолог Кэрол Дуэк бұл ұғымды алғаш рет 2007 жылғы «Ойлау» кітабында қолданған. Оның мәні — қабілет пен интеллектіні күш-жігер, тәжірибе және оқу арқылы дамытуға болады деген сенім. Өсуге бағытталған адамдар қиындықтарды қабылдайды, сәтсіздікке қарамастан табандылық танытады және оны өсу мүмкіндігі деп көреді. Олар өз әлеуетін біржола белгіленген шама деп санамайды: оң көзқарас пен өзін жетілдіру мүмкіндіктерін іздеу арқылы үздіксіз дамып, табысқа жетуге болады деп сенеді.
Кейбір адамдарда өсуге бағытталған ойлаудың негізгі сипаттары табиғатынан бар. Дегенмен мұндай ойлауды үйреніп, дамытуға да болады. Өз ойлау тәсіліңізді қалай тануға болады? Өсуге бағытталған көзқарасты дамытудың қандай артықшылықтары бар? Оны жеке өзіңізде, командада немесе ұйымыңызда қалай қалыптастыра аласыз?
Өсуге бағытталған ойлау және қабілеттер өзгермейді деген ұстаным
Көпшілігімізге не өсуге бағытталған ойлау, не қабілеттер өзгермейді деген ойлау тән. Екеуінің айырмасын түсіну үздіксіз жетілу мәдениетін қалыптастырып, жеке тиімділікті арттыру үшін маңызды. Төмендегі сипаттарды қарап, қайсысы өз тәжірибеңізге жақын екенін анықтаңыз.
- Қасиеттер мен таланттар өзгермейді деген сенім: мұндай ойлау үлгісіндегі адамдар қабілеті мен интеллектісін тұрақты, өзгермейтін деп санайды. Ал өсуге бағытталған адамдар оларды күш-жігер арқылы дамытуға болатын қасиеттер деп қабылдайды. Олар өз бақылауындағы нәрселерге, яғни Ықпал ету шеңберіне® назар аударуға бейім. Ал өзгерте алмайтын сыртқы жағдайларды кейде Алаңдау шеңбері® деп атайды.
- Қиындықтардан қашу: қабілеттер өзгермейді деп ойлайтын адамдар сәтсіздіктен қорқып, күрделі міндеттерден қашуға бейім. Ал өсуге бағытталған адамдар оларды оқу мен даму мүмкіндігі деп қабылдайды.
- Күш жұмсаудан қорқу: қабілеттер өзгермейді деген ойлау табиғи талант болмаса, күш салудың пайдасы жоқ деген сенімге жиі әкеледі. Ал өсуге бағытталған ойлау күш-жігерді шеберлік пен табысқа жетудің жолы деп бағалайды.
- Сәтсіздікке теріс қарау: қабілеттер өзгермейді деп санайтын адамдар сәтсіздікті өз мүмкіндіктерінің шектеулі екенінің дәлелі деп қабылдап, жігерін жоғалтады. Өсуге бағытталған адамдар оны оқу мен жетілудің мүмкіндігі деп көреді.
- Кері байланысты елемеу: қабілеттер өзгермейді деп ойлайтын адамдар кері байланысты жеке басына шабуыл деп қабылдап, оны елемейді немесе қорғануға көшеді. Ал өсуге бағытталған адамдар оны жетілудің құнды құралы ретінде қабылдай алады.
- Салыстыру және қызғаныш: қабілеттер өзгермейді деген ойлау қызғаныш пен салыстыруға итермелейді, ал өсуге бағытталған ойлау ынтымақтастық пен өзгелерден үйренуге жол ашады. Өсуге бағытталған адамдарға молшылыққа негізделген ойлау да тән. Олар тапшылықты негізге алмайды, мүмкіндіктердің барлығына жететінін түсінеді.
- Дамуға шектеулі көзқарас: қабілеттер өзгермейді деп ойлайтын адамдар өз өсуінің шегі бар деп сенеді. Өсуге бағытталған адамдар өз әлеуетін шексіз деп түсінеді.
Қабілеттер өзгермейді деген ойлаудың кемшіліктері
Қабілеттер өзгермейді деген ойлау жеке адамның да, ұйымның да дамуына елеулі кедергі келтіруі мүмкін. Ол адамдарды қазіргі қабілеттерімен шектеп, жаңа мүмкіндіктерді зерттеп, толық әлеуетін ашуына бөгет болады. Қызметкерлер күш-жігері табыс әкелмейді деп қорқып, күрделі міндеттерден бас тартуы мүмкін. Мұндай ойлау сәтсіздікке теріс реакция мен кері байланыстан қорқуды да туғызады, соның салдарынан нәтижелер тоқырап, инновация азаяды. Ал өсуге бағытталған адамдар көбіне көбірек жетістікке жетеді: олар күшін өз мүмкіндіктерін шектеуге не сыннан алаңдауға емес, үйренуге жұмсайды.
Қабілеттер өзгермейді деген ойлаудың жиі кездесетін тұзақтары
Өсуге бағытталған ойлау мәдениетіне көшу үшін басшылар мен командалардағы қабілеттер өзгермейді деген ойлаудың жиі кездесетін тұзақтарын анықтап, олардан арылу маңызды:
- Қабілетке таңба тағу: адамдарды белгілі бір міндеттерге «туа біткен талант иесі» немесе «бұған жаралмаған» деп бағаламаңыз. Мұндай таңбалар қабілеттер өзгермейді деген ойлауды бекітуі мүмкін.
- Нәтижені күш-жігерден жоғары қою: үдеріс пен жұмсалған күшке емес, қорытындыға шамадан тыс мән беру тәуекелге бару мен тәжірибе жасауға деген ынтаны төмендетуі мүмкін.
- Қателікке төзбеу: қателікті үйрену мүмкіндігі деп қараудың орнына, ол үшін жазалап, ұялтатын орта қалыптастырудан сақ болыңыз.
- Біржақты кері байланыс: тек оң не тек теріс пікір адамның өз қабілеті туралы түсінігін бұрмалауы мүмкін. Теңгерімді кері байланыс өсу мен оқуға ықпал етеді.
Өсуге бағытталған ойлаудың негізгі құрамдастары
Командасын шабыттандырғысы келетін басшы болсаңыз да, көзқарасын өзгерту арқылы тиімділігін арттыруды қалайтын маман болсаңыз да, төмендегі тәсілдер өсуге бағытталған ойлауды дамытуға көмектеседі.
Өсу мүмкіндігіне сену
Өсуге бағытталған ойлаудың негізі — өсу мен жетілуге болады деген сенім. Ол адамды жаңа тәжірибе іздеуге, қиындықтарды қабылдауға және білімі мен дағдыларын табандылықпен дамытуға жетелейді.
Оң көзқарас пен төзімділікті дамыту
Оң көзқарас өсуге бағытталған ойлауды сақтау үшін маңызды. Оптимизм кедергілерге қарамастан ынтаны сақтап, мақсатқа назар аударуға көмектеседі. Түрткі мен жауап арасындағы аралықты пайдалану адамға өз реакциясын таңдап, күрделі жағдайда эмоциялық икемділігін сақтауға мүмкіндік береді. Оң өзгерістер жасау үшін өз бақылауыңыздағы нәрселерге назар аударуды және өзгерістерді қорқынышты сәтсіздік емес, мүмкіндік деп көруді үйрену де өсуге бағытталған ойлаудың белгісі.
Қиындықтарды қабылдау
Өсуге бағытталған ойлау мәдениетінде қиындықтар даму мүмкіндігі ретінде қарастырылады. Оларды қабылдау — жайлы ортадан шығып, күрделі міндеттерді шешуге жігермен және құлшыныспен кірісу деген сөз.
Күш-жігер мен табандылыққа мән беру
Күш-жігер мен табандылық — табысқа жетудің маңызды шарттары. Өсуге бағытталған ойлау мәдениетінде еңбекқорлық пен қажыр туа біткен таланттан жоғары бағаланады. Адамдарды ілгерілеу баяу болса да, алға ұмтылуға қолдайды.
Сәтсіздік пен қателіктен үйрену
Сәтсіздіктер мен қателіктер құнды оқу тәжірибесі ретінде қабылданады. Өсуге бағытталған адамдар жігерін жоғалтудың орнына, ненің дұрыс болмағанын талдап, сабақ алады және оны алдағы істерінде қолданады. Мұндай ойлаудағы ұйымдар кінәлі іздеуге емес, сәтсіздіктен үйренудің маңызына назар аударады.
Кері байланыс пен сындарлы сын іздеу
Өсу үшін кері байланыс қажет. Сындарлы сын адамға күшті жақтары мен жетілдіретін тұстарын түсінуге көмектесіп, жеке және кәсіби даму жолын көрсетеді. Өсуге бағытталған ұйымдар басшылар мен командаларға дамуға көмектесетін кері байланыс алу мүмкіндіктерін жасайды.
Үздіксіз оқу мен жетілуді бағалау
Өсуге бағытталған ойлау мәдениеті үздіксіз оқу мен өзін жетілдіруге басымдық береді. Адамдарды жаңа білім іздеуге, жаңа дағдыларды дамытуға және өсуді тоқтатпауға ынталандырады. Бұл ұмтылыстарды қолдауда ұйымдардың рөлі зор.
Көшбасшылықты дамыту саласындағы ең сенімді компания
Ұйымыңыз ортақ іс-қимылды ұйымдастырып, маңызды өзгерістерге қол жеткізу үшін біздің мамандарымызды, материалдарымызды және технологияларымызды қалай пайдалана алатынын біліңіз.
Өсуге бағытталған ойлау мәдениетінің ұйымға пайдасы
«Ұйымдар — үздіксіз өзгеріс пен жетілдіруден нәр алатын тірі, өзгеретін және өсетін ағзалар».
Адам өсуге бағытталған ойлауды өз бетінше дамыта алады. Бірақ ұйым оқуға бағытталған мәдениет құрса, бұл талпыныстың нәтижесі әлдеқайда жоғары болады. Өсуге бағытталған ойлау мәдениетінде төмендегілер бағаланады.
Төзімділік пен бейімделгіштіктің артуы
Өсуге бағытталған ойлау адамдар мен ұйымдарға өзгерістер мен белгісіздіктен тиімдірек өтуге көмектеседі. Ол төзімділікті дамытып, қызметкерлердің сәтсіздіктен кейін қалпына келуіне, жаңа жағдайға бейімделуіне, үздіксіз оқып, жетілуіне ықпал етеді. Қызметкерлер төзімділігінің артуы стресс пен психикалық аурулардың әсерін және бизнеске келтіретін шығындарын азайтатыны көрсетілген. Бұл жеке тиімділікті арттырудың пайдасына салмақты дәлел болады.
Төзімділікті нәтижеге жету үшін қалай пайдалануға болатыны туралы вебкастты көріңіз.
Оқу мен дағды дамыту мүмкіндіктерінің кеңеюі
Өсуге бағытталған ойлау мәдениеті үздіксіз оқу мен дағды дамытуға ықпал етеді. Қызметкерлер кәсіби даму мүмкіндіктерін жиірек іздеп, жаңа дағдыларды игереді және сала үрдістерінен хабардар болады. Ұйымда оқыту және дамыту бағдарламасын, сондай-ақ FranklinCovey Impact Platform сияқты платформаны енгізу қызметкерлердің өсуге бағытталған ойлауды қабылдауына көмектесіп, біліктілігін арттырудағы кедергілерді жоя алады.
Мәселе шешу қабілетінің жақсаруы
Өсуге бағытталған адамдар күрделі мәселелерді шешуге жақсырақ дайын болады. Олар шешімге бағдарланып, шығармашылықпен ойлайды және тиімді жолды табуда табандылық танытады. Мұндай мәдениетте команда мүшелері бірлескен шешімдердің табыс үшін маңызды екенін де біледі. Өзара ұтысты ойлау, қарым-қатынаста алдымен өзгені түсінуге ұмтылу және әртүрлі көзқарастарды синергия арқылы біріктіру командаларға жеке адамға қарағанда мәселелерді бірге жаңашыл әрі тиімді шешуге мүмкіндік береді.
«Жоғары тиімді адамдардың 7 дағдысы»® бағдарламасы командаларыңызға, мәдениетіңіз бен нәтижелеріңізге қалай жаңа серпін бере алатынын біліңіз.
Қарым-қатынас пен ынтымақтастықтың нығаюы
Өсуге бағытталған командалардағы ынтымақтастық пен қарым-қатынас қабілеттер өзгермейді деген ұстанымдағы командаларға қарағанда жақсырақ болады. Қызметкерлер кері байланысқа, әртүрлі көзқарастарға ашық, әріптестерін қолдауға және олардан үйренуге дайын келеді. Бұл оң жұмыс ортасын қалыптастырып, команданың жалпы нәтижелілігін арттырады.
«Команданы басқарудың аса маңызды 6 практикасы»™ басшыларыңызды дамытуға, кері байланыс мәдениетін құруға және өзгерістер арқылы нәтижелілікті арттыруға қалай көмектесетінін біліңіз.
Ынта мен жетістіктің артуы
Зерттеулер өсуге бағытталған қызметкерлер қабілеттер өзгермейді деп санайтындарға қарағанда жақсырақ нәтиже көрсетуге бейім екенін аңғартады. Олар ынталырақ, қиындықтарды қабылдайды, бастама көтеріп, өсу мен даму мүмкіндіктерін жиірек іздейді. Мұндай команда мүшелері жұмысының мәнін және онымен байланысын тереңірек сезінуі мүмкін, бұл көбіне жұмысқа берілгендігін сақтауға көмектеседі.
Табыс мәдениетін құру туралы сарапшыларымыздың нұсқаулықтарын оқыңыз.
Өсуге бағытталған ойлау мәдениетін дамытуға арналған 5 кеңес
Өсуге бағытталған ойлаудың артықшылықтары айқын. Алайда басшылар командаларын оны қабылдауға қалай ынталандырады және ұйымдар мұндай мәдениетке қалай жағдай жасай алады?
- Шынайы әрі күрделі мақсаттар қойыңыз
Қызметкерлерге жайлы ортасынан шығаратын, бірақ қол жеткізуге болатын шынайы әрі күрделі мақсаттар қоюға көмектесіңіз. Айқын, қолжетімді мақсаттар бағыт пен ынта беріп, мән мен жетістік сезімін қалыптастырады. Басшыларға шын мәнінде маңызды іске назар аударуға, мақсаттарды командаға жеткізуге және қатысу мен жауапкершілік жүйесін сақтауға көмектесу адамдардың байланыс пен мән сезімін нығайтады. «Орындаудың 4 тәртібі»® өсуге бағытталған ойлау мәдениетін қалыптастырып, ұйым стратегиясын сәтті іске асыруға қалай көмектесетінін біліңіз.
- Қызметкерлердің дамуына басымдық беріңіз
Оқыту бағдарламалары, практикумдар мен тәлімгерлік сияқты мүмкіндіктер ұсынып, қызметкерлерді жеке және кәсіби дамуына жұмылдырыңыз. Үздіксіз оқу мен дағды жетілдіруді қолдау олардың ынтасын және өз дамуына қызығушылығын сақтайды. FranklinCovey All Access Pass® сияқты бағдарлама және 1:1 кездесулерін тұрақты жоспарлау ұйымыңызда өсуге бағытталған ойлауды дамытуға ықпал ете алады.
- Көрнекті көшбасшыларды дамытыңыз
Ұйымдар өсуге бағытталған ойлауды үлгі ететін көшбасшыларды дамытуы керек. Олар қиындықтарды қабылдап, кері байланыстан үйреніп, командасының дамуын қолдап, үлгі көрсетуі қажет. Көрнекті көшбасшылар өсу мен оқу бағаланып, қолдау табатын орта жасайды. Белсенді түрде сенімді нығайтатын, қиын әңгімелерді жүргізе білетін, өзгерістер кезінде тұрақтылық пен болашаққа көзқарас беретін жанашыр басшылар өсуге бағытталған әр ұйым үшін аса маңызды.
- Ұйымда табыс мәдениетін құрыңыз
Күш-жігерді, төзімділікті және үздіксіз жетілуді бағалайтын мәдениетті дамытыңыз. Өсуге бағытталған ойлауды көрсететін қызметкерлерді мойындап, марапаттаңыз, сондай-ақ ынтымақтастық пен білім бөлісуді қолдаңыз. Табыс мәдениетінің алуантүрлілікті, тең мүмкіндіктерді және инклюзивтілікті бағалап, әр адамның үнін естуге және тиесілік сезімін нығайтуға жағдай жасауын қамтамасыз етіңіз. Оң ұйымдық мәдениет өсу мен дамудың маңызын бекітеді.
- Өзгерістерді тиімді басқарыңыз
Өсуге бағытталған ойлауды дамытып, ұйымыңызды өзгерістерден өтуге дайындаңыз. Қызметкерлерді өзгерісті өсу мен инновация мүмкіндігі деп қабылдауға ынталандырыңыз; қарқынды ортаға бейімделіп, табысқа жетуге қажетті дағдылар мен ойлау тәсілін беріңіз. Өзгерістер моделін түсінетін басшылар қазіргі жағдайды бағалап, болашаққа көзқарас қалыптастырады, ілгерілеуді бағалайды және жаңа тәсілді қабылдаудың әр кезеңінде командасына бағыт береді. Өзгерістерді тиімді басқару туралы толығырақ біліңіз.
Ұйымда өсуге бағытталған ойлау мәдениетін қалыптастыру
Өсуге бағытталған ойлау мәдениетін дамыту қызметкерлеріңіздің толық әлеуетін ашып, төзімділігін, оқуын, мәселе шешу қабілетін, ынтымақтастығы мен ынтасын арттыра алады. Шынайы мақсаттар қою және қызметкерлер дамуына басымдық беру сияқты практикалық тәсілдерді қолдану арқылы үздіксіз жетілу мен инновацияға қолайлы орта құра аласыз.
FranklinCovey ұйымыңыздың көшбасшылық әлеуетін ашуға, командаларыңыздың өзін-өзі басқару дағдыларын дамытуға және өсуге бағытталған ойлау қағидаларына негізделген табыс мәдениетін құруға көмектесе алады. Оқу жолыңызды бастаңыз және уақыт сынынан өткен қағидаларымыз бен инновациялық жүйеміздің сізге не бере алатынын біліңіз.
