Тиімді командалық мақсаттарды қалай қоюға болады

Жарияланған күні: 12/15/25

Мазмұны

• Командалық мақсаттар деген не?
• Тиімді командалық мақсаттарға бастайтын 4 қадам
• Нақты нәтиже беретін командалық мақсаттардың мысалдары
• Командалық мақсаттардың табысын қалай өлшеуге болады
• Командаға мақсаттарына жетуге қалай көмектесуге болады
• Whirlpool мысалы: тиімді командалық мақсаттардың арқасында 90 күнде $5.7 млн
• FranklinCovey-мен бірге нәтиже беретін командалық мақсаттар қойыңыз

FranklinCovey деректеріне сәйкес, қызметкерлердің 15%-ы ғана ұйымының ең маңызды мақсаттарын атай алады. Бұл алаңдатарлық көрсеткіш стратегиялық басымдықтар мен күнделікті орындаудың арасындағы елеулі алшақтықты көрсетеді. Командаларға айқындық жетіспесе, әрекеттердің үйлесімі, онымен бірге нәтижелілік те төмендейді. 

Тиімді командалық мақсаттар айқындықты, үйлесімділікті және істі бірлесіп иеленуді қалыптастырады — бұлар әр жоғары нәтижелі команданың негізі. Командалар маңызды нәтижелерге шоғырланып, оларға жетуге қажетті құралдармен қамтамасыз етілсе, нәтижелілік кездейсоқ емес, мақсатты болады. 

Негізгі тұжырымдар: 

• Командалық мақсаттар әрекеттерді үйлестіріп, ортақ жауапкершілік қалыптастырады. Олар командаларға ең маңыздыға назар аударып, ортақ нәтижеге бірге ұмтылуға көмектеседі. 

• Тиімді командалық мақсаттар айқын, өлшенетін және орындауға дайын болуы керек. Оларды бір басымдыққа шоғырландырып, нақты әрекетке негізделген озық көрсеткіштермен қолдап, көрнекі есеп тақтасында қадағалап, тұрақты есеп беру мен өзара жауапкершілік ырғағымен бекіткен жөн. 

 

Командалық мақсаттар деген не? 

Командалық мақсаттар — ортақ нәтижеге ұмтылған адамдардың күш-жігерін біріктіретін ортақ бағдарлар. Олар жеке тапсырмалардан ауқымдырақ: ынтымақтастықты, үйлестіруді және іске берілгендікті талап ететін ұжымдық нәтижелерді білдіреді. 

Командалық мақсаттар үйлесімділік пен командадағы ынтымақтастықты нығайтатындықтан ерекше пәрменді. Қызметкерлер өз жұмысының ортақ нәтижеге қалай үлес қосатынын түсінсе, айқынырақ әрі мақсатты әрекет етеді. Осындай өзара тәуелділік сенімді нығайтады, ілгерілеуге серпін беріп, жалпы орындауды күшейтеді. 

Әдетте жеке нәтижелілікке немесе дамуға бағытталатын жеке мақсаттардан айырмашылығы, командалық мақсаттар күш-жігерді біріктіру үшін қойылады. Олар әртүрлі функциялардың жұмысын үйлестіреді, әріптестер алдындағы жауапкершілікті қолдайды және назарды бөлек жетістіктерге емес, ортақ табысқа бағыттайды. Жылдам өзгеретін ортада мұндай айқындық бытыраңқылықтың алдын алып, командаларды ең маңыздыға шоғырландырады. 

 

Тиімді командалық мақсаттарға бастайтын 4 қадам 

SMART — мақсат қоюды жүйелейтін пайдалы бастапқы тәсіл. Бірақ көптеген команда жақсы тұжырымдалған SMART мақсаттарының өзі нәтиже бермейтінін байқайды. Неліктен? Оларда бірізді орындауды қамтамасыз ететін жүйелер мен әрекет үлгілері жетіспейді. 

Неліктен SMART мақсаттары жеткіліксіз 

SMART мақсаттары мынадай болуы керек: 

• Нақты: мақсат түсінікті ме? 

• Өлшенетін: ілгерілеуді оңай өлшей аласыз ба? 

• Қол жеткізуге болатын: мақсат шынайы әрі қолжетімді ме? 

• Маңызды: мақсат ұзақ мерзімді ұмтылыстарға, мүдделерге және құндылықтарға сай келе ме? 

• Мерзімі белгіленген: мақсатқа қашан жеткіңіз келеді? 

SMART мақсаттары маңызды айқындық береді, бірақ толық орындау жүйесін ұсынбайды. Оларда ілгерілеуге қажет ырғақ, шоғырлану және әрекетті түсіну жеткіліксіз. «4 орындау тәртібі»^® әдістемесі SMART-ты пәрменді толықтырады: төрт негізгі тәртіп командаларға бастамаларды өлшенетін нәтижеге айналдыруға көмектеседі. 

1-қадам: аса маңызды мақсатқа назар аударыңыз^® (WIG^®) 

Аса маңыздыға назар аудару — лидердің көбірек істеуге деген қалыпты ұмтылысына қарсы тұрып, команда көбірек нәтижеге жетуі үшін азырақ нәрсеге шоғырлану.

— Шон Кови, «4 орындау тәртібі» кітабының тең авторы және FranklinCovey Education президенті

Әр команда уақыт пен назарды жұтатын шұғыл тапсырмалар «иіріміне» тап болады. Аса маңызды мақсат осы шудан ең басты нәрсені бөліп көрсетеді. WIG — қол жеткізілсе ең үлкен ықпал беретін, бірақ арнайы назар мен күш-жігерсіз орындалмайтын жалғыз мақсат. 

WIG таңдау үшін лидерлер мына сұрақтарды қоюы керек: 

• Қай жалғыз нәтиже табысымыз үшін ең маңызды және басқа маңызды көрсеткіштерге жетуге мүмкіндік береді? 

• Қай мақсат ұзақ мерзімді табыс үшін шешуші, бірақ күнделікті талаптар арасында орындалуы екіталай? 

WIG мынадай болуы керек: 

• Айқын: команданың әр мүшесі оны түсінеді. 

• Өлшенетін: ол «X-тен Y-ке, қашанға дейін» форматында тұжырымдалады. 

• Команда өзінікі деп қабылдаған: адамдар оған эмоциялық тұрғыдан да, іс жүзінде де берілген. 

Бір стратегиялық басымдыққа шоғырланған командалар күшін шашыратпай, ерекше нәтижелерге бағыттайды. 

2-қадам: апталық озық көрсеткіштер бойынша әрекет етіңіз 

Кейінгі көрсеткіштер — мысалы, түсім, NPS немесе аяқталған тапсырмалар үлесі — мақсатқа жеткен-жетпегеніңізді көрсетеді. Бірақ олар өлшенген кезде ықпал етуге кеш болады. Сондықтан озық көрсеткіштер қажет: олар WIG-ке жетуді болжауға мүмкіндік беретін күнделікті және апталық әрекеттер. 

Лидерлер командаларымен бірге мына талаптарға сай бір-екі әрекетті анықтауы керек: 

• WIG-ке жетуді жоғары ықтималдықпен болжайды. 

• Команданың тікелей ықпалында болады. 

• Апта сайын өлшеуге болады. 

Мысалы, WIG — қаржы жылының соңына дейін біліктілігі бағаланған әлеуетті клиенттер үлесін 40%-дан 50%-ға өсіру болса, озық көрсеткіш аптасына жасалған мақсатты шығыс қоңыраулардың немесе кейінгі байланыстардың саны болуы мүмкін. 

Озық көрсеткіштер әңгімені нәтижеден әрекетке ауыстырады. Бұл командаларға ілгерілеуді өз бақылауына алып, жұмысты нақты уақытта түзетуге мүмкіндік береді. 

3-қадам: жігерлендіретін есеп тақтасын жасаңыз 

Адамдар есеп жүргізгенде басқаша ойнайды. Жақсы ойластырылған есеп тақтасы — қадағалау құралы ғана емес, ынталандыру тетігі. Ол мақсатты нақты етіп көрсетіп, үнемі назарда ұстауға көмектеседі. 

Тиімді есеп тақтасы: 

• Қарапайым болуы керек: бес секундтан аз уақытта оқылып, түсінікті болуы тиіс. 

• Әрекетті нәтижемен байланыстыруы керек: озық та, кейінгі де көрсеткіштерді көрсетуі тиіс. 

• Көрініп тұруы керек: ортақ цифрлық не физикалық кеңістікте болғаны дұрыс. 

• Көрнекі болуы керек: жағдайды көрсету үшін бағанды диаграммалар немесе ілгерілеу шкалаларын қолдануы тиіс. 

Есеп тақтасы әр қатысушының екі негізгі сұрағына жауап береді: Біз жеңіп жатырмыз ба? Және жеңу үшін дұрыс әрекет жасап жатырмыз ба? 

Лидерлер командалық кездесулерде есеп тақтасын үнемі қарап, ілгерілеуді бекітіп, күш-жігерді қайта үйлестіруі керек. 

4-қадам: есеп беру мен өзара жауапкершілік ырғағын қалыптастырыңыз 

Команда үлкен мақсатқа өз күш-жігерінің тікелей нәтижесінде жақындап келе жатқанын көргенде, жеңіп жатқанын түсінеді. Біздің байқауымызша, команданың рухы мен жұмысқа беріліп қатысуын жеңістен артық күшейтетін ештеңе жоқ.

— Крис Макчесни, «4 орындау тәртібі» кітабының тең авторы

Жауапкершілік — микроменеджмент емес. Ол ортақ міндеттемелер мен бірізді орындауды білдіреді. Мақсат қоюға бағытталған көптеген әрекет дәл осы тұста сәтсіз болады: жүйелі қадағалау болмаса, ең жақсы мақсаттардың өзі серпінін жоғалтады. 

Әдетте 20–30 минутқа созылатын апталық WIG кездесулері команда мүшелеріне: 

• Өткен аптаның міндеттемелері бойынша есеп беруге; 

• Есеп тақтасын бірге қарауға; 

• Келесі аптаға нақты әрекеттерді орындауға міндеттеме алуға мүмкіндік береді. 

Бұл кездесулер ілгерілеуге серпін беріп, кедергілерді анықтайды және назарды озық көрсеткіштерде ұстайды. Олар әріптестер алдындағы жауапкершілікті де қалыптастырады: адамдар тек басшыға емес, командаға есеп беретінін білсе, келісілгенді орындауға көбірек бейім болады. 

Лидер ретінде рөліңіз — үстемдік ету емес, талқылауды жүргізуге көмектесу. Ашықтықты қолдап, шағын жеңістерді атап өтіңіз және қажет кезде командаға бағытын түзетуге көмектесіңіз. 

Команданың нәтижелілігін арттыратын, жеңуге болатын ойынды құруды үйреніңіз. «Стратегиялық мақсаттарды орындап, серпінді нәтижелерге қол жеткізіңіз» нұсқаулығын жүктеп алыңыз.  

 

Нақты нәтиже беретін командалық мақсаттардың мысалдары 

Айқын, шоғырланған командалық мақсаттар әртүрлі функциядағы әрекеттерді үйлестіріп, жоспарды орындауға көмектеседі. Төмендегі мысалдар күнделікті операциялық жұмыстың өзімен орындалмайтын, арнайы күш-жігер мен назарды қажет ететін командалық мақсаттарды қалай қоюды көрсетеді: 

• Нәтижелілік мақсаты: ағымдағы қаржы жылының соңына дейін біліктілігі бағаланған сату мүмкіндіктерінің көлемін $4.2 млн-нан $6 млн-ға арттыру. 

• Неліктен бұл жұмыс істейді: әрекет санына емес, әлеуетті клиенттердің сапасына басымдық беріп, команданы сату мүмкіндіктерін елеулі арттыруға бағыттайды.

• Клиент тәжірибесінің мақсаты: Q3 соңына дейін клиенттердің қанағаттану бағасын 4.3-тен 4.6-ға көтеру. 

• Неліктен бұл жұмыс істейді: қызмет көрсетуге бағытталған бірізді әрекеттер арқылы ықпал етуге болатын клиент қабылдауын елеулі өзгертуге бағыттайды.

• Тиімділік пен өнімділік мақсаты: қаржы жылының соңына дейін операциялық циклді 12 күннен сегіз күнге қысқарту. 

• Неліктен бұл жұмыс істейді: тиімсіздікті жойып, жұмысты жылдам аяқтау үшін мақсатты ынтымақтастық пен үдерістерді жетілдіруді талап етеді.

• Функциялар арасындағы үйлесім мақсаты: Q4 басына дейін жобаларды бөлімдер арасында уақтылы тапсыру үлесін 72%-дан 90%-ға арттыру. 

• Неліктен бұл жұмыс істейді: ортақ жауапкершілікті қолдап, орындаудың сенімділігін арттыру үшін командалар арасындағы үйлестіруді күшейтеді. 

Бұл мысалдар нақты тұжырымдалған командалық мақсаттардың айқындық қалыптастырып, шоғырланған әрекетке ынталандыратынын және бүкіл ұйымда маңызды нәтижелерге жеткізетінін көрсетеді. 

Командаларыңыз нәтижелілікке ең көп ықпал ететін әрекеттерге шоғырланған ба? «80/20 әрекеттер талдағышын» жүктеп алып, кедергілерді анықтаңыз және нәтижені барынша арттыратын жаңа идеялар ойластырыңыз. 

 

Командалық мақсаттардың табысын қалай өлшеуге болады 

OKR және KPI — тиісінше «мақсаттар мен негізгі нәтижелер» және «негізгі тиімділік көрсеткіштері» — жоғары деңгейдегі мақсаттарды қоюға және табыс өлшемдерін анықтауға пайдалы. Бірақ өздігінен олар көбіне ілгерілеуді талдап, бағытты нақты уақытта өзгертуге мүмкіндік беруден гөрі, түсім немесе жабылған мәмілелер үлесі сияқты болған жайтты кейін көрсететін кейінгі көрсеткіштер арқылы қорытынды нәтижені бағалауға бағытталады. 

Осы алшақтықты жою үшін командалар қорытындыны ғана емес, нәтижеге жеткізетін әрекеттерді өлшеуі керек. Мұнда аса маңызды мақсаттар мен озық көрсеткіштерге сүйенетін орындауға негізделген жүйе қажет болады. 

WIG пен озық көрсеткіштер неге маңызды 

WIG пен озық көрсеткіштер командаларға өздері басқара алатын нәрсеге назар аударып, апта сайын маңызды әрекет жасауға көмектеседі. Олар: 

• Команда біріге алатын бір стратегиялық мақсат береді. 

• Осы мақсатты нәтижеге ықпалы жоғары әрекеттерге айналдырады. 

• Назарды апта сайын қадағалап, түзетуге болатын әрекеттерде ұстайды. 

• Қорытынды нәтижелер шыққанға дейін табыстың ерте белгілерін көрсетеді. 

Озық көрсеткіштер бойынша бірізді әрекет еткен командалар ең маңызды мақсаттарға қарай ілгерілеп, нәтижелілік мәселелерін асқынбай тұрып байқайды. 

Назарды шоғырландыру үшін есеп тақтасын пайдаланыңыз 

Көрнекі, жігерлендіретін есеп тақтасы барлығының ықыласын сақтап, үйлесімді әрекет етуіне көмектеседі. Жақсы есеп тақтасы: 

• Озық және кейінгі көрсеткіштерді қарапайым әрі көрнекі көрсетеді. 

• Қатысушыларға жеңіп жатқанын не артта қалғанын бір қарағанда түсінуге көмектеседі. 

• Негізгі сұрақтарды қоюға жетелеп, кері байланыс тетігін құрады: 

• Біз дұрыс әрекеттерге шоғырланып отырмыз ба? 

• Күш-жігеріміз нәтиже беріп жатыр ма? 

• Бір нәрсені түзетуіміз керек пе? 

Ілгерілеу көрініп тұрса, ынта артып, бағыт тезірек түзетіледі. 

Есеп беру мен өзара жауапкершілік ырғағының рөлі 

Табыс мақсат қоюмен шектелмейді, оны жүйелі қадағалау да қажет. Команданың апталық жауапкершілік ырғағы: 

• Өткен аптаның міндеттемелерін қарауға; 

• Есеп тақтасын бірге бағалауға; 

• Ненің жұмыс істеп тұрғанын және күш-жігерді қайда бағыттау керегін анықтауға; 

• Қазіргі ілгерілеуге сүйеніп, жаңа міндеттемелер алуға мүмкіндік береді. 

Осындай апталық ырғақ командаларға күнделікті талаптар арасында назарын сақтауға, тоқсан соңын күтпей нақты уақытта түзету енгізуге және тұрақты жауапкершілік пен жедел әрекет ету мәдениетін қалыптастыруға көмектеседі.  

WIG пен озық көрсеткіштер сияқты әрекетке негізделген жүйелерді қолдану арқылы командалар нәтижеліліктің толық көрінісін және оны арттырудың сенімді тәсілін алады. 

Назарды шоғырландыру, ықпал тетіктері, іске ықыласпен қатысу және жауапкершілік ұйым нәтижелерін қалай арттыратынын біліңіз. «Команданы серпінді нәтижелерге жұмылдырыңыз» нұсқаулығын жүктеп алыңыз.  

 

Командаға мақсаттарына жетуге қалай көмектесуге болады 

Команданың мақсатқа жетуінде лидерлер негізгі рөл атқарады. Бағыт берумен шектелу жеткіліксіз: назарын сақтап, келісілгенді орындау үшін командаларға басшылықтың айқындығы, қолдауы және бірізділігі қажет. Орындауды қолдап, ынтаны сақтап, ең маңызды нәтижелерге жетуге көмектесу үшін лидерлердің мына әрекеттері қажет: 

1. Басымдықтарды айқындаңыз 
   Командаға бір-бірімен бәсекелес талаптар тым көп қойылса, орындау тоқырайды. Лидерлер ең маңыздыны анықтап, әркім өз жұмысының ауқымды мақсаттармен байланысын түсінетініне көз жеткізуі керек. Бұл ортақ нәтижеге жетуде адамдар бір-біріне тәуелді ортада ерекше маңызды: ынтымақтастық пен үйлесім тиімді функцияаралық команданы құрудың шешуші факторына айналады. 

2. Кедергілерді алдын ала болжап, жойыңыз 
   Командалар не істеу керегін білуі мүмкін, бірақ қайталанатын кедергілерден орындай алмайды. Үдерістегі мәселе, ресурс тапшылығы немесе шешімнің бөгелуі болсын — лидерлер табысқа кедергіні белсенді анықтап, жолды ашу арқылы орындауды қолдай алады. 

3. Жауапкершіліктің үлгісін көрсетіңіз 
   Лидерлер өз міндеттемелерін ашық алып, орындаса, команда келісілгенді атқарудың маңызды екенін көреді. Мәселе басқалардан жауапкершілік талап етуде ғана емес, нәтижеге жеткізетін істі өз мойнына алуды көрсетуде. Жұмыстағы жауапкершілік мәдениеті лидерлердің үнемі көрсететін үлгісінен басталады. 

4. Есеп тақтасына назар аударуды қолдаңыз 
   Көрнекілік назарды шоғырландырады. Командалық есеп тақтасына үнемі жүгіну арқылы лидерлер ілгерілеу серпінін сақтап, оны назарда ұстайды. Адамдар өз жұмысы көрсеткіштерді өзгертіп жатқанын көрсе, ынтасы артады. 

5. Қорытындыны ғана емес, тұрақты әрекеттерді де атап өтіңіз 
   Жеңістерді мойындау маңызды, бірақ ұзақ мерзімді табыс дұрыс әдеттерді бекітуге байланысты. Озық көрсеткіштер бойынша бірізді күш-жігерді мойындау команданы қорытынды нәтиже шықпай тұрып та жұмысты жалғастыруға, тәртіпті және нәтижелілікті сақтауға ынталандырады. 

Тиімді командалық көшбасшылық табысты орындауға жағдай жасайды. Лидерлер бірізді ілгерілеуді қолдайтын жүйелерді, әрекет үлгілерін және мәдениетті қалыптастырса, командалардың ең маңызды мақсаттарға жету ықтималдығы едәуір артады. 

Ерекше нәтижелерге жету үшін берілгендік пен нәтижелілікті нығайтыңыз. «Команданың мақсаттарға берілгендігін арттырудың 8 тәсілі» нұсқаулығын пайдаланыңыз.  

 

Whirlpool мысалы: тиімді командалық мақсаттардың арқасында 90 күнде $5.7 млн 

Whirlpool көптеген ірі ұйымға тән қиындыққа тап болды: командалар бір-бірімен бәсекелес басымдықтардан шамадан тыс жүктеліп, бытыраңқы әрекет етті және нәтижелілікті бағалауда негізінен кейінгі көрсеткіштерге сүйенді. Нәтижелер қадағаланды, бірақ мақсатты түрде қалыптастырылмады. Қай әрекет жұмыс істеп, қайсысы істемейтінін нақты уақытта түсінбегендіктен, ілгерілеу тоқтады. 

Назарын қайта шоғырландырып, орындауды жеделдету үшін Whirlpool негізгі командаларға «4 орындау тәртібін» енгізді. Мақсат тек жақсырақ мақсат қою емес, бірізді әрі өлшенетін күш-жігер арқылы оларға шын мәнінде жетуге болатын жүйе құру еді. 

Мәселе 

• Командалар ортақ назарсыз бір мезгілде тым көп бастамамен айналысты. 

• Көрсеткіштер тек өткенді, бұрын болған ақауларды көрсетті. 

• Жауапкершілік тәжірибесі бөлімдерде әртүрлі болып, міндеттемелер бірізді орындалмады. 

Шешім 

• Нәтижеге ең көп ықпал ететін бір аса маңызды мақсатты анықтады. 

• Сатудағы ықпалы жоғары әрекеттерге байланысты апталық озық көрсеткіштерді белгіледі. 

• Ілгерілеуді көрнекі етіп, мақсаттарды назарда ұстау үшін командалық есеп тақталарын жасады. 

• Тұрақты WIG кездесулері арқылы жауапкершілік ырғағын енгізді: қатысушылар апта сайын міндеттеме алып, есеп беріп, әрекетін түзетті. 

Орындау 

Командалар WIG ретінде сату мүмкіндіктерін арттыруға бірігіп, осы нәтижеге тікелей ықпал ететін әрекеттерге шоғырланды. Орындау тәсілдері мыналарды қамтыды: 

• Сату мүмкіндіктерін дамыту әрекеттеріне ықпалы төмен тапсырмалардан жоғары басымдық беру. 

• Клиенттермен қарым-қатынастың жиілігі мен сапасын арттыру. 

• Апталық командалық кездесулерде қажетті әрекет үлгілерін бекіту үшін басшыларға коучинг беру. 

Әсері 

Небәрі 90 күнде Whirlpool командалары $5.7 миллион қосымша түсім әкелді. Бұл — назарды нақты шоғырландырудың, тәртіппен орындаудың және күнделікті әрекеттерді бір ортақ мақсатпен үйлестірудің тікелей нәтижесі. 

Бұл мысал мақсаттарды тәртіппен орындаудың күшін көрсетеді: командалар ең маңыздыға шоғырланып, ілгерілеуді дұрыс әрекеттер арқылы қадағаласа, өлшенетін нәтижелерге жетеді. 

 

FranklinCovey-мен бірге нәтиже беретін командалық мақсаттар қойыңыз 

Командалық мақсаттар орындауға арналғанда ғана тиімді болады. Олар айқын, шоғырланған және ілгерілеуге жеткізетін әрекеттермен байланысты болуы керек. «4 орындау тәртібі» командаларға дәл осыған арналған сыналған жүйе береді: ең маңыздыға назар аудару, ықпалы жоғары әрекеттерді қадағалау, серпінді күшейтіп, ілгерілеуді сақтау. Бірізді қолданылғанда бұл әдістеме стратегиялық ниетті өлшенетін табысқа айналдыратын нәтижелер мәдениетін қалыптастырады. 

FranklinCovey компаниясының «4 орындау тәртібі» курсы ұйымның нәтижелілік әлеуетін ашу үшін командаларға ең маңызды мақсаттарды қоюға және оларға жетуге қалай көмектесетінін біліңіз.